Wiecie, że jak bardzo kocham szybkie city breaki: wylot w piątek, powrót w niedzielę, a pomiędzy nimi sprint przez stolicę, 20 kilometrów dziennie i tysiąc zdjęć. Jednak wciąż śledzę trendy, zaglądam na fora podróżnicze, a także słucham tego, co mówią mi znajomi i interesuję się… ich zainteresowaniami podróżniczymi. Widać z nich, że coraz więcej osób chce w podróży spokoju, autentyczności i nastawia się na odkrywanie tego, co nie cieszy się jeszcze wielką popularnością. I oczywiście to wszystko ma swoje obco brzmiące nazwy, np. detour i townsizing.

Detour – czyli objazd (niekoniecznie przymusowy)

Słowo detour w języku angielskim oznacza po prostu „objazd” albo „zboczenie z trasy”. W turystyce zaczęto go używać na początku 2020 roku, gdy zmęczeni tłumami i utartymi schematami city breaków podróżnicy zaczęli doceniać to, co odkrywa się „po drodze”. Termin podchwyciły media podróżnicze w USA i Wielkiej Brytanii, m.in. „National Geographic” i „Condé Nast Traveler”.

Detour w praktyce oznacza świadome zejście z głównej trasy: zamiast prosto do stolicy, wybierasz lokalne drogi i zatrzymujesz się w miejscach, które nie są turystycznymi hitami. To nie „objazd kłopotliwy”, jak przy remoncie drogi, tylko taki, który staje się sensem podróży. W polskim tłumaczeniu można by mówić o „podróżach bocznymi drogami” albo „objazdach turystycznych”, choć brzmi to mniej światowo niż „detour”. Dlatego często zostawia się angielską nazwę, dodając polskie objaśnienie.

Townsizing – małe miasta zamiast wielkich metropolii

Z kolei townsizing to nowy termin, który pojawił się w mediach podróżniczych dopiero w 2023–2024 roku. Używano go m.in. w raportach o trendach turystycznych w Europie Zachodniej. To połączenie słów town (miasto) i downsizing (ograniczanie, zmniejszanie). Idea jest prosta: zamiast tłumów i wysokich cen wielkich metropolii, turyści wybierają mniejsze miejscowości, czyli spokojniejsze, tańsze i bardziej autentyczne.

Po polsku można to przetłumaczyć jako „stawianie na mniejsze miasta”, „odkrywanie małych miejscowości” albo, nieco żartobliwie, „zmiana city breaka na town breaka”. To podejście mocno wpisuje się w nurt slow travel.

Skąd wzięły się te trendy?

Oba pojęcia mają wspólny rodowód: zmęczenie masową turystyką i przebodźcowaniem. Pandemia i ograniczenia w podróżach sprawiły, że ludzie zaczęli szukać miejsc mniej oczywistych i mniej zatłoczonych. Zamiast stolic polubili małe miasta. Zamiast głównej autostrady – boczna droga.

Nie ma jednego „wynalazcy” tych haseł. To raczej efekt dyskusji w mediach podróżniczych, raportów turystycznych i trendów z Instagrama czy TikToka. Jedno jest jednak pewne: zarówno detour, jak i townsizing, pokazują nową filozofię podróży: wolniejszą, spokojniejszą, bardziej „dla siebie” niż „dla zdjęcia”.

Detour + townsizing = duet idealny

Najciekawsze jest to, że te dwa trendy świetnie się uzupełniają. Detour zachęca, żeby zboczyć z głównej trasy i nie jechać zawsze na wprost, jak GPS każe. Townsizing z kolei mówi: skoro już zjechałaś z autostrady, to może zamiast wielkiej, zatłoczonej stolicy wybierz mniejsze miasto, w którym naprawdę odpoczniesz.

To właśnie podczas takiego detour często odkrywasz perełki townsizingu. Jedziesz niby do 

• Lecisz do Bari i zamiast gnać od razu na wybrzeże, śmnigasz do Matery. I nagle okazuje się, że to właśnie kamienne zaułki i widok na starówkę pamiętasz lepiej niż wszystkie plaże Apulii razem wzięte. 
• Masz w planach Kotor, ale zatrzymujesz się w Peraście. I już nie chcesz ruszać dalej, bo kawa nad zatoką smakuje lepiej, gdy nie musisz przeciskać się między ludźmi wylewającymi się z wycieczkowców. 
• Myślisz, że Oslo, czyli stolica Norwegii, to takie must have, ale po dniu w Trondheim dochodzisz do wniosku, że kolorowe domki nad rzeką dają Ci więcej radości niż kolejna kawa wypita w modnej kawiarni w centrum metropolii.

I nagle okazuje się, że największe przygody czekają nie tam, gdzie wszyscy, tylko właśnie tam, gdzie przypadkiem skręcisz w boczną drogę. To właśnie wtedy trafiasz na lokalny festyn, gdzie połowa wioski gra na trąbach, a druga połowa gra w karty. To wtedy znajdziesz knajpkę, w której menu nie ma wersji angielskiej, ale kelner przynosi to, co akurat jest w kuchni. To wtedy masz chwilę ciszy, spacerujesz pustą uliczką i tak sobie żyjesz podróżą. 

Dlaczego warto?

• Mniej turystów, więcej spokoju – możesz faktycznie poczuć klimat miejsca.
• Niższe ceny – kawa i nocleg w mniejszym mieście nie zrujnują portfela.
• Autentyczność – lokalsi, którym tysiące turystów nie zaszło jeszcze za skórę, są bardziej otwarci.
• Nowe wspomnienia – często te „z przypadku” okazują się najlepsze.

Detour i townsizing – podsumowanie

Te dwa hasła świetnie opisują zmieniające się podejście do podróży. Zamiast kolejnego maratonu przez zatłoczoną stolicę, daj sobie przestrzeń na to, by zjechać na boczne drogi i obejrzeć małe miasteczka, w których jest to, co w podróżach najważniejsze: spokój, autentyczność i historie prawdziwych ludzi.